De ideale man (Oscar Wilde) door NTGent en Het Nationale Toneel

Oscar Wilde herwerkt tot een niet zo ideale cocktail

Ariane Schluter & Mark Rietman
Ariane Schluter & Mark Rietman

😀 😀 😦 😦

Toen ik jong was, dacht ik dat geld het belangrijkste in het leven was, nu ik oud ben, weet ik dat dat zo is.

Als je het programma van De ideale man doorneemt, dan verwacht je je aan een parodie op de huidige politieke toestanden, doorspekt met verwijzingen naar hedendaagse wantoestanden op het internationale politieke toneel. Niets blijkt minder waar te zijn en als je het stuk ontdoet van zijn politieke context, dan kan je niet anders dan vaststellen dat onvervalst spelplezier en bij momenten pure slapstick niet altijd garant staan voor een avond theaterplezier.

Steven Van Watermeulen
Steven Van Watermeulen

De Oostenrijkse Nobelprijswinnares Elfriede Jelinek lijkt zich telkens weer bezig te houden met corruptie en machtsmisbruik. Nadat ze zich in 2009 stortte op het economische misbruik van de internationale bankwereld in haar bewerking van Die Kontrakte des Kaufmanns, ging ze aan de slag met Oscar Wilde’s An Ideal Husband over politieke corruptie. Ze hoefde maar weinig aan te passen om het stuk naar onze tijd te vertalen.

Chris Thys
Chris Thys

We maken kennis met de Chilterns. Robert Chiltern is het schoolvoorbeeld van de ideale man. Hij heeft een machtige politieke carrière uitgebouwd en is gehuwd met ideale vrouw Gertrude Chiltern. Ook op menselijk vlak is hij quasi perfect, daar hij ook de voogdij op zich nam van zijn zus Mabel. Mabel is op haar beurt verliefd op dandy Arthur Goring (de dandy is een immer terugkerend personage bij Wilde en is meestal de personificatie van Wilde zelf), de beste vriend van Robert. Het stuk begint ten huize Chiltern waar het altijd feest is en waar vrienden en buren de deur plat lopen. Gorings vader is van de partij, buurvrouw Markby en er duikt nog een personage op, met name Laura Chevely. Zij heeft een brief in haar bezit die bewijst dat Chiltern indertijd belangrijke informatie verkocht heeft. Met dat geld is hij dan zijn imperium beginnen uitbouwen. Chevely chanteert Chiltern om haar project te steunen en dat is het begin van deze komedie.

Het decor ziet er op het eerste gezicht prachtig uit en stelt de sjieke villa van de Chilterns voor. Het is het perfecte huis voor het perfecte koppel. Naarmate het stuk vordert, begint deze o zo perfecte wereld stukje bij beetje af te brokkelen, en dat laatste mag u letterlijk nemen. Het plafond komt naar beneden, er komt rook uit de koffiemachine en de wanden vallen gewoon om. Symbolisch voor het uiteenvallen van de utopie waarin de Chilterns zich voortbewegen. Qua enscenering zit het dus wel snor en het doorbreken van de vierde wand is best wel grappig als Frank Focketyn zich zit te schminken en zich noodgedwonen bloot moet geven als de wand, waarachter hij zich bevindt, omvalt.

de_ideale_man_het_nationale_toneel_foto_kurt_van_der_elst

Het is niet voldoende om het hoofdpersonage een monoloog te horen afsteken over het financieel beheer van bezit om een politiek of ander pamflet te verantwoorden. Daarvoor blijft deze creatie wat te veel aan de vlakte. Bovendien neemt de komedie de bovenhand, zeker in deel twee waardoor iedere mogelijke politieke achtergrond volledig naar de achtergrond verdwijnt. Wellicht had de schrijver goeie bedoelingen en de verwijzingen naar politieke en andere wantoestanden zijn legio, maar dat komt in deze creatie zeker niet tot uiting. Blijft over : een eerste deel met een saai eerste bedrijf, gevolgd door een tweede bedrijf waar de actie wat op gang komt en eindigt in een al bij al plezante apotheose als Robert en Gertrude tot de vaststelling komen dat hun ideale wereldje in elkaar dreigt te stuiken. Een tweede deel dat zich wat makkelijker laat bekijken, maar zich beperkt tot de goedkope lach en slechts bij momenten de deurenkomedies à la Feydeau overstijgt.

Ariane Schluter & Anniek Pheifer
Ariane Schluter & Anniek Pheifer

De acteurs spelen nochtans allemaal op een hoog niveau en aan een verschroeiend tempo. Dat vraagt deze komedie ook, zeker als de voorstelling na de pauze zich ontpopt tot een rasechte deurenkomedie, weliswaar met een paar leuke vondsten (zoals Robert die letterlijk door de muur van de slaapkamer loopt). Marc Rietman, Anniek Pheifer en Ariane Schluter overtuigen als de Chilterns en Chevely en zijn ook de enigen die hun rol enige waarachtigheid meegeven. De rest flirt een beetje met de karikatuur en dat gaat de ene al wat beter af dan de andere. Steven Van Watermeulen doet dit wel met verve, alleen is het jammer dat hij zich laat overweldigen door al dat Nederlandse acteergeweld en hun tongval overneemt. Dit is toch nog altijd Vlaanderen! De enige die helemaal uit de bocht gaat, is Focketyn als butler. In het oorspronkelijke stuk heeft deze rol niets om het lijf. In deze creatie wordt hij gebruikt als een soort Charlie Chaplin die met allerlei slapstick-toestanden het publiek op zijn hand moet krijgen. Dat werkt verre van altijd, integendeel.

Frank Focketyn
Frank Focketyn

De aankondigingen op voorhand en de programmabrochure beloofden wellicht iets te veel, waardoor je als toeschouwer eerder ontgoocheld de zaal verlaat en na vijf minuten het gesprek al lang niet meer over politiek of wat dan ook gaat. Kortom, een halfslachtige poging om een klassieker van Oscar Wilde in een modern jasje te stoppen, het wat politieke correctheid mee te geven en toch de lachers proberen op je hand te krijgen. Achteraf blijkt dat niet de ideale cocktail te zijn en blijft de ideale man een even grote utopie als het perfect samenvoegen van al deze ingrediënten tot een van aanvang tot einde genietbaar toneelstuk.

Regie : Theu Boermans

Spel : Mark Rietman, Anniek Pheifer, Ariane Schluter, Steven Van Watermeulen, Katja Herbers, Jaap Spijkers, Frank Focketyn & Chris Thys

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s